Życie i twórczość Lutosławskiego

Witold Lutosławski urodził się 25 I 1913 r. w Warszawie, tam  zmarł 7 II 1994 r.
Dzieciństwo i młodość Lutosławskiego upłynęły w Drozdowie, Moskwie i Warszawie. Przyszły kompozytor wychowywał się w atmosferze muzykowania domowego, co miało wpływ na rozbudzenie jego wyobraźni dźwiękowej.

Witold Lutosławski z braćmi – Henrykiem i Jerzym

Witold Lutosławski, fotografia z lat dziecięcych

Pierwsze utwory skomponował już w dzieciństwie. W wieku 6 lat rozpoczął naukę gry na
fortepianie u Heleny Hoffman, po 1924 roku u Józefa Śmidowicza, a następnie u Artura Taubego.
W latach 1926-1932 pobierał lekcje gry na skrzypcach u Lidii Kmitowej. Studia w tym zakresie zaowocowały dwiema sonatami na skrzypce i fortepian.

Równolegle z kształceniem muzycznym przebiegała edukacja ogólna Lutosławskiego: w latach 1924-1931 uczył się w gimnazjum matematyczno-przyrodniczym im. Stefana Batorego w Warszawie. W latach 1931-1933 studiował matematykę na Uniwersytecie w Warszawie. W jednym z wywiadów udzielonych wiele lat później powiedział, że zarówno tak matematyka jak i muzyka są skomplikowanymi, wysoce zorganizowanymi, abstrakcyjnymi światami. Świat muzyki pociągał go jednak silniej.

W roku 1932 wstąpił do konserwatorium w Warszawie, gdzie podjął studia gry na fortepianie
u Jerzego Lefelda i naukę kompozycji u Witolda Maliszewskiego.
Z utworów napisanych w czasach studenckich zachowała się Sonata na fortepian.
W roku 1936 Lutosławski ukończył studia pianistyczne, a w 1937 – kompozytorskie. Jako pracę dyplomowa przedłożył dwie części Requiem na głos solowy, chór i orkiestrę: Requiem aeternam i Lacrimosa. W czasie studiów rozpoczął komponowanie Wariacji symfonicznych, których prawykonanie odniosło wielki sukces.

Dobrze zapowiadającą się karierę artystyczną Lutosławskiego przerwała II wojna światowa. W czasie okupacji niemieckiej mieszkał w Warszawie, a w roku 1944 w Komorowie koło Warszawy. Pracował zarobkowo jako pianista
w kawiarniach warszawskich grając w duecie z Andrzejem Panufnikiem, z którym opracował około 200 transkrypcji utworów Bacha, Mozarta, Schuberta, Brahmsa, Ravela i innych. Opracowania te spłonęły w czasie Powstania Warszawskiego. Zachowała się jedynie transkrypcja 24 kaprysu Paganiniego wydana przez PWM jako Wariacje na temat Paganiniego na 2 fortepiany.

Po wojnie w 1945 roku wszedł w skład zarządu Związku Kompozytorów Polskich i zamieszkał na stałe w Warszawie. Rok później poślubił Danutę Bogusławską z domu Dygat. W latach 1947 i 1948 reprezentował Polskę na festiwalach Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej w Kopenhadze i Amsterdamie.

Jego twórczość z powojennego dziesięciolecia obejmuje takie utwory jak I Symfonia i Koncert
na orkiestrę,
za który artysta otrzymał Państwową Nagrodę Muzyczną I stopnia (1954). W 1955 r. nagrodzone zostały też utwory Lutosławskiego napisane dla dzieci, które stanowią cenny wkład do repertuaru pedagogicznego.

Własne utwory prezentował niemal na każdym Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”.

W 1958 roku wykonano Muzykę żałobną, która przyniosła kompozytorowi międzynarodową sławę. Dzieło to w 1959 zostało wykonane w Minneapolis, Bostonie, Cleveland a w roku 1961 w Londynie, Paryżu, Bazylei, Strasburgu, Pradze i Berlinie.

Za Muzykę żałobną w 1959 roku otrzymał I miejsce na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu.

W latach sześćdziesiątych Lutosławski rozpoczął działalność dyrygencką, współpracował z takimi orkiestrami jak: Los Angeles Philharmonic Orchestra, San Fracisco Symphony Orchestra, BBC Symphony Orchestra, London Sinfonietta Orchestra de Paris i WOSPRiT (obecnie NOSPR).

Witold Lutosławski nie wiązał się nigdy na stałe z żadną uczelnią muzyczną, jego wykłady o muzyce czy sztuce komponowania ograniczały się do pojedynczych wystąpień lub krótkich kursów, w czasie których przekazywał studentom swe doświadczenia kompozytorskie.

W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych stale występował na estradach całego świata.
Był laureatem wielu nagród oraz odznaczeń krajowych i zagranicznych m.in. najwyższego polskiego odznaczenia – Orderu Orła Białego (1994 rok). Szesnaście polskich i zagranicznych uczelni nadało mu tytuł doktora honoris causa.

Witold Lutosławski uczestniczył w pracach komisji repertuarowej Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. Na Kongresie Kultury Polskiej (11-12 XII 1981) mówił
o sytuacji artysty w okresie tzw. socrealizmu. W 1989 r. wszedł w skład Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie, a w 1993 roku odbył podróże artystyczne m. in. do USA. Kanady, Japonii. Artysta do ostatnich lat życia intensywnie komponował, pozostawiając po sobie nie ukończony Koncert skrzypcowy.

Witold Lutosławski został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie 16 lutego 1994 roku.

opracował Ignacy Płoński

© 2015 Arcynet.pl